Merkez Bankası yılın üçüncü Enflasyon Raporu sunumunda önemli bir değişikliği yürürlüğe koydu. O da son yıllarda önceki yönetimlerce yüzde 5’lik enflasyon hedefinden uzaklaştıkça gündemde tutulan bir ‘iletişim illüzyonu’ olan “tahmini hedefliyoruz” söyleminden, enflasyon hedeflemesinin ‘ana rayı’ olan yıllık hedeflere…
2021 Eylül’ünde absürt-irrasyonel para politikasına geçildikten sonra 30 Aralık 2022 tarihinde yayımlanan “2023 Yılı Para Politikası ve Liralaşma Stratejisi” belgesinde, “Orta vadeli enflasyon hedefine yakınsarken, Enflasyon Raporu aracılığıyla paylaşılan tahminler enflasyon beklentilerine yönelik referans oluşturacak ara hedef işlevi görecektir. Dolayısıyla, enflasyonun gelecek dönemdeki seyri konusunda iktisadi birimlere rehberlik etmesi öngörülen göstergeler, kısa vadede enflasyon tahminleri, orta vadede ise enflasyon hedefidir” denilmişti. Daha sonra yayımlanan uydurma tahminlere de zaten kimse inanmamıştı. Devamında da enflasyonun patladığı bir sürece tanık olunmuştu.
Banka, bugün (14 Ağustos 2025) açıkladığı rapor çerçevesinde, artık enflasyonda ara hedefler koyarak paylaşacağını, ama diğer taraftan da enflasyon tahminlerini yayımlamaya devam edeceğini açıkladı.
Yani enflasyon hedeflemesinde ana kulvara geri dönülüyor.
Açıklamada, “bundan böyle, veri akışına bağlı olarak revize edebileceğimiz “enflasyon tahminlerimizin” yanı sıra, rapor dönemleri arasında olağanüstü gelişmeler olmadığı sürece değiştirmeyeceğimiz “ara hedeflerimizle” karşınıza çıkacağız” denildi.
Ana nihai hedefin yüzde 5 olduğu düne kadar bilinse de sözü pek edilmiyordu. Bu yüzden, ana hedef yüzde 5’e giden yolda, yılsonları için koyulan ara hedefler kamuoyu ile paylaşıldı.
Buna göre; 2025 sonunda yüzde 24, 2026 sonunda yüzde 16, 2027 sonunda ise yüzde 9 hedefleniyor.
Bankanın ara hedefleri, içsel para politikası patikasını belirlerken referans olarak alacağı, böylece, kontrol ufku içerisinde enflasyonun ara hedeflere yakınsamasının sağlanacağı vurgulandı.
Özeti, Banka geçiş döneminin sona erdiğini; ara hedef koyarak, tahminlere de artık bu hedefin çıtası olarak bakılması gerektiğini vurguluyor.
Artık ekonomik birimler, piyasa analistleri, ekonomistler Merkez Bankası’nın tahminlerine sahip olurken, ara hedefe göre para politikasında gereken ‘kalibrasyonun’ ne olması gerektiğini ya da basit haliyle ‘tepki fonksiyonunun’ yönünü çok daha iyi kestirebilecekler.
| Tahmin orta nokta | Tahmin aralığı | Hedef | Tahmin aralığı | |
| Mayıs 25 | Mayıs 25 | Ağustos 25 | Ağustos 25 | |
| 2025 | 24 | 19-29 | 24 | 25-29 |
| 2026 | 12 | 6-18 | 16 | 13-19 |
| 2027 | 8 | 9 | ||
| Kaynak: TCMB | ||||
İşte tam burada, tepki fonksiyonunun ufku da önem kazanıyor. Merkez Bankası’nın izlediği para politikasının kontrol ufku, 12 ay sonrası ile 24 aya uzanan bir ara dönemi içeriyor.
İşte bu yüzden, Banka bugünden 2026 sonuna yüzde 16’lık bir enflasyon hedefi koyarak, kontrol ufku içinde politikasını yürütecek. Örtülü olarak da “iddiamı kontrol ufkumla ölçün” denilmiş oldu.
2026 sonu için yüzde 16’lık hedef koyarken, tahmin aralığını yüzde 13-19 olarak paylaşıyor.
Banka bu “yeni stratejiyi” ve işlevini şöyle tanımlıyor: “Ara hedefler para politikası açısından “taahhüt teknolojisi” işlevi görüp, para politikasının daha etkin bir şekilde iletişimini sağlar. Tahminler ile ara hedefler arasındaki ayrımı netleştirmek; hanehalkı, firmalar ve piyasa aktörlerinin politika sinyallerini daha doğru yorumlamasına katkı sunacaktır. Ayrıca, beklentilerin ara hedeflerle uyumlu olarak çıpalanmasını sağlayarak geçici nitelikteki şokların enflasyon görünümü üzerindeki etkilerini sınırlayacaktır.”
Enflasyon Raporu toplantısında bu önemli değişiklikle yapılan önemli iletişim manevrası ise ara hedefi ve kontrol ufku gündemini öne çekerek, 2025 sonu enflasyon tahminleri üzerine tartışmaların (ya da kimilerinin sürekli tekrarladığı ‘eşik’ tartışmalarını) ikincil alana taşınması oldu. Böylece, yılbaşından bu yana 2025 sonu tahmin orta noktası olan yüzde 24’ün, yeni tahminlerle tahmin bandının dışında kaldığı (yenisi yüzde 25-29) tartışılmadı. İletişim manevrası olarak akıllıca.
Kişisel gözlemim, Merkez Bankası yönetiminin 2025 yılında enflasyonun bu tahmin bandı içinde kalmasına önem verdikleri yönünde. Ki çok güçlü olasılıkla yüzde 28-29 gibi bir yerde bitirmek mümkün görünüyor.
İşte 19 Mart ve tarife sarsıntıları gibi beklenmedik olayların gölgesinde 2025’i atlatma ve 2026’ya yeni bir hikâye sunmak için Ağustos Enflasyon Raporu eşsiz bir zamanlama fırsatı sundu. Banka yönetimi de bunu kullandı. Zira Kasım başında yapılacak yılın son Enflasyon Raporu toplantısında bu içerikle kamuoyunun karşısına çıkılsa daha yıpratıcı olabilecekti.
Uğur Gürses
Ara hedefler ne demek?
Bankanın vurgularını kısaltarak şöyle özetledim:
Yeni yaklaşımda tahmin ufku (önümüzdeki üç yıl) için belirlenen ara hedefler taahhüt ve çıpa işlevi görmektedir.
a) Olağanüstü (uç değer olarak tanımlanabilecek) güncellemeler olmadığı sürece ara hedefler değiştirilmeden korunacaktır.
b) Bu sayede, mevcut ve yakın dönemdeki para politikası sıkılık düzeyinin ayarlanmasında ara hedefler referans olarak alınacaktır.
c) Raporlarda enflasyon patikasına dair tahminler veri ve model belirsizlikleri altında kamuoyu ile paylaşılmaya devam edilecektir.
Bununla birlikte, tahminler Rapor dönemleri arasında güncellenebilecektir. Raporlarda tahmin güncellemelerinin nedenleri niteliksel olarak paylaşılacaktır.
d) Yıl sonu enflasyon gerçekleşmesinin ara hedeften sapması durumunda, şeffaflık ve hesap verebilirlik ilkesi ile uyumlu olarak, söz konusu sapmanın muhasebesi takip eden yılın ilk Enflasyon Raporu’nda kamuoyu ile paylaşılacaktır.
Ara hedeflere ulaşmayı engelleyebilecek ve para politikasının etki alanı dahilinde gelişmelerin öngörülmesi durumunda para politikası sıkılığı bu unsurlara göre ayarlanacaktır. Böylece kontrol ufku içerisinde enflasyonun ara hedeflere yakınsaması sağlanacaktır.
Para politikasının görece etki alanı dışında kalan unsurlar Gıda ve enerji fiyatlarındaki geçici arz yönlü unsurlara bağlı olarak kaydedilen artışlar para politikasının görece etki alanı dışında yer almaktadır.
Kontrol ufkuna göre çok yakın tarihlerde meydana gelen şoklar; parasal aktarımın enflasyona etkisi zaman aldığı için, kontrol ufkunun dışında ve yakın tarihte gerçekleşen şoklara karşı alınan para politikası önlemleri kısa vadede hemen etkili olamayabilir.
Enflasyon Raporu şurada: