Ekonomi, enflasyon, gündelik iktisat, para politikası, Uncategorized

Emisyondan al haberi…

Emisyon, Merkez Bankası’nın piyasaya sürdüğü TL banknot (kağıt para) miktarıdır. Bankalar müşterilerinin belli dönemlerde artan nakit para taleplerini karşılamak için; bayramlar, tatiller, hafta sonları, maaş ödeme günlerinde yeterince TL bulundururlar.

Bankalar Merkez Bankası’nda tuttukları mevduat hesaplarından nakit çekip, ATM’lere yüklerler ya da şube kasalarında tuttukları TL banknot miktarını yükseltirler.

İyi bir örnek Kurban Bayramıdır; kurbanlık satın almak için cepte nakit para bulundurma ihtiyacı yükselir.

Türkiye Ziraat Odaları Birliği’ne göre  “2017’de 817 bin 805 büyükbaş, 2 milyon 720 bin 271 küçükbaş hayvanın kurban olarak kesildi. 2018 Kurban Bayramı’nda da yaklaşık 850 bini büyükbaş, 2 milyon 800 bini küçükbaş olmak üzere 3 milyon 650 bin baş hayvan kesileceğini tahmin ediyorlar.

2018’de kurbanlık fiyatlarının küçükbaşlar için ortalama bin TL, büyükbaşlar için de  ortalama 7 bin TL olması bekleniyordu.

Bu durumda; küçükbaş kurbanlık almak isteyenlerin cebinde bulunması gereken toplam TL banknot miktarı 2.8 milyar TL, büyükbaşlar için de yaklaşık 6 milyar TL gerekiyor. Kaba bir hesapla kurbanlık talebi için toplamda ise 9-10 milyar TL’ye yakın nakit TL gerekiyor.

Kurbanlığını satanlar bu nakitleri bayram dönüşü bankalarına yatıracaklar. Böylece de piyasaya çıkan emisyon hızla çekilecek.

Emisyon, sadece kurbanlıklar için değil aynı zamanda bayramın 9 günlük tatile dönüşmesi nedeniyle tatilcilere de nakit gerektiği için artıyor.

2018 Rekor emisyon artışı

Bu yıl Kurban Bayramı öncesinde emisyon ortalama 145 milyar TL seviyesinde seyrederken 180 milyar TL’ye çıktı. Geçmiş bayramlara göre rekor artış: 15 gün önceki seviyesine bakarak yüzde 22.

 

Ekran Resmi 2018-08-25 23.48.58

 

Peki ne oldu da son dört yılın en yüksek emisyon artışı gerçekleşti?

Her bayram öncesinde “kamuda öne çekilmiş maaş ödemesi” yapılıyor. Ama bu defa emeklilere verilen bayram ikramiyelerinin ödenmiş olmasının da önemli etkisi var. Yaklaşık 11 milyar TL’lik kısmı buradan geliyor. (Güncelleme ile eklendi)

2016’da haftanın 4 iş gününe yerleşen, 2017’de 30 Ağustos Bayramı ile birleşen 6 günlük bir Kurban Bayramı geçirmişiz.

Bu yıl 9 günlük kesintisiz blok tatilin etkisi mutlaka var. Ama unutmayalım; satın aldığımız her mal ve hizmete geçen yıla göre ortalama yüzde 15.8 (Temmuz ayındaki yıllık tüketici enflasyonu baz alınarak) daha fazla ödüyoruz. Sadece gıda harcamalarımıza yüzde 20 daha fazla, konaklama hizmetlerine yüzde 16.8 fazla ödüyoruz.

Haliyle cebimizde taşıdığımız nakit paraya olan talebimizdeki; yani emisyondaki artış da yüzde 22 oluyor.

Ekran Resmi 2018-08-25 23.37.45

 

Güncelleme:

Bu yazıyı paylaştıktan sonra gelen yorumları görünce birkaç noktaya değinme ihtiyacı ortaya çıktı.

Birincisi; “ATM’ler hep gıcır para verdi” yanıtları gördüm. Doğrudur; ilave nakit ihtiyacı karşılanırken doğal olarak basılmış ama dolaşıma hiç çıkmamış banknotlar olması çok normal. Enflasyon, nüfus artışı, ekonomik büyüme, artan ticaret hacmi derken ilave nakit ihtiyacını karşılamak için banknot matbaasında basılan ve depolarda duran nakit paralar piyasaya sürülüyor. Bu “sürüş” karşılıksız değil.

İkincisi; “karşılıksız para mı basılıyor?” soruları gördüm. Hayır; bankaların Merkez Bankası’nda tuttuğu mevduatlardan nakit çekerek ATM’lere koyduğunu yazdım. Biz nasıl bankadaki hesabımızdan ATM’ler aracılığı ile nakit çekiyorsak; bu nakitler de Merkez’deki bankaların hesabından geliyor. Merkez Bankası kendinde bankalarca tutulan mevduat hesabındaki bakiyeyi azaltıp nakdi bankalara veriyor. Böyle piyasaya çıkan paraya karşılıksız denemez.

İkinci güncelleme:

Bu yazıyı okuyanların bir kısmı “para basma” ile “banknot basmayı” karıştırıyor.

Biz nakit talep ediyorsak Merkez Bankası piyasaya ilave kağıt para sürer. Bu “para basmak” değil, banknot basıp ihtiyacı karşılamaktır.

“Para basmak” genelde merkez bankalarının “karşılıksız para basmasına” ya da karşılığında varlık olmadan “hükümete kredi açarak” piyasaya para sürülmesine atfedilen bir tanımdır. Bu para da hane halkı tarafından talep edilen bir para değildir. Para arzını artırarak yapılan bir genişlemedir. Enflasyonist olan da budur.

 

 

 

 

 

Reklamlar

“Emisyondan al haberi…” için 8 yorum

  1. Açıklama için teşekkürler. Yeni basılmış paralar ve yüksek enflasyon bir araya gelince ister istemez insanın aklına karşılıksız para mı basıldı sorusu geliyor. Ayrıca dış borç almadan ve para basmadan bu kadar yüksek enflasyon olması normal mi?

  2. Uğur Bey bu grafiğe emisyonun dolar cinsinden değerini de ekleseydiniz çok iyi olurdu.
    Teşekkürler.

  3. “Karşılıksız para” konusuna girmeniz doğru mu bilemedim, zira günümüz parasal sisteminde “karşılığı olan para” ne demek tanımlayabilir miyiz? Ya da siz ne anlamda kullandığınızı belirtebilirseniz bizim için biraz daha zihin açıcı olur.
    Teşekkürler, saygılar

  4. Bence Dünya’da artık “karşılıklı para” diye bir şey olmadığı ile ilgili bir yazı yazmak da gerekiyor. Halkın yarısından fazlası para altına karşılık basılıyor falan sanıyor.

  5. Son güncellemeden anladığım:
    Gerçekleşen, mevduat azalışı & banknot (emisyon) artışı olduğundan nette para arzında bir artış değil (para arzının tanımı emisyon + bankalardaki mevduat olduğundan). Doğru mudur?

  6. Merhaba Uğur Bey, öncelikle güncel bir konuyu yine ivedi olarak kaleme aldığınız için bir okurunuz olarak teşekkür ederim.

    Aşağıda yazınızdan alıntı yaptığım kısımda enflasyon etkisinin yıllık olmasının hesaba katılmadığını düşünüyorum. %22’lik enflasyonun etkisi geçmiş 12 ay boyunca emisyondaki artış olarak yansıyor. Sadece bayram öncesi 2 haftadaki artışın yıllık enflasyon artışı kadar olması ancak tesadüfi olabilir. 18 Ağustos 2017 – 17 Ağustos 2018 arası 365 günlük emisyon artışına bakar isek %39’luk bir artış gözlemliyoruz. Geçen sene Kurban Bayramı tepe noktası ile bu seneki arasında ise %26’lık bir fark mevcut.

    Sanırım önemli olan sizin de belirttiğiniz şekilde bu artışın bayram sonrası sistem tarafından emilip emilmeyeceği..

    Saygılar.

    “… Ama unutmayalım; satın aldığımız her mal ve hizmete geçen yıla göre ortalama yüzde 15.8 (Temmuz ayındaki yıllık tüketici enflasyonu baz alınarak) daha fazla ödüyoruz. Sadece gıda harcamalarımıza yüzde 20 daha fazla, konaklama hizmetlerine yüzde 16.8 fazla ödüyoruz. Haliyle cebimizde taşıdığımız nakit paraya olan talebimizdeki; yani emisyondaki artış da yüzde 22 oluyor.”

  7. Hocam M.V=P.Y eşitliğini üniversite öğrencileri birinci sınıfta öğreniyor. 2018 yılında para basarak borç ödemeyi akıl eden insanların olacağını pek düşünmüyorum. Ayrıca karşılıksız para basmayan ülke var mı acaba? Fiat para sisteminde paranın değeri devletin ona atfettiği değerdir. Üzerine “in god we trust” yazar artık o 1 dolardır. karışığında birşey ayırmaya gerek yoktur.

  8. Uğur bey, yazılarınız için “yazıcıdan çıktı alma” seçeneğini de eklemek mümkün mü? Teşekkürler.

Birşeyler yazarsanız...

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s